การจัดประสบการณ์ทางศิลปะสำหรับเด็ก

July10

ถ้าเราเห็นว่ากิจกรรมทางศิลปะมีประโยชน์สำหรับเด็ก  แล้วเราควรจะจัดกิจกรรมให้กับพวกเขาอย่างไรดีล่ะ?

 

 

.

            

ดังที่พอทราบกันว่ากิจกรรมทางศิลปะมีประโยชน์ในการช่วยพัฒนาเด็กในหลายๆ ด้าน การจัดประสบการณ์ทางศิลปะให้กับเด็กจึงเป็นสิ่งจำเป็นที่ควรส่งเสริมให้เด็กได้แสดงออกทั้งที่บ้านและที่โรงเรียน  การประกอบกิจกรรมทางศิลปะสำหรับเด็กอาจไม่จำเป็นต้องทำทุกวัน  อาจใช้เวลาว่างหลังเลิกเรียนและทำการบ้านเสร็จเรียบร้อยแล้ว  หรือเป็นกิจกรรมร่วมกันระหว่างเด็กและผู้ปกครองในวันเสาร์อาทิตย์    เมื่อเด็กมีความสนใจที่จะแสดงออกผู้ปกครองไม่ควรขัดขวาง เช่น เด็กเล็กๆ เมื่อจับดินสอได้มักจะขีดเขียนไปทั่ว พื้นบ้าน  ฝาผนัง ฯลฯ  ผู้ปกครองบางคนที่ไม่เข้าใจอาจดุด่าว่าเด็กทำให้เด็กกลัว  คิดว่าสิ่งที่ตนทำนั้นผิด  ทางที่ดีควรหาอุปกรณ์ที่เหมาะสม เช่น กระดาษ กระดาน สีเทียน ฯลฯ เพื่อให้เด็กได้มีพื้นที่ในการแสดงออกอย่างอิสระ 

       วิธีการจัดประสบการณ์ศิลปะสำหรับเด็กควรมุ่งเน้นในการจัดสภาพแวดล้อมทางการเรียนเพื่อส่งเสริมให้เด็กได้มีโอกาสสำรวจ ทดลอง ค้นคว้าจากวัสดุนานาชนิด ด้วยวิธีการเรียนแบบแก้ปัญหา แทนการกระทำตามตัวอย่างและการเลียนแบบ เลิศ อานันทะ[1] ได้เสนอวิธีการสอนศิลปะโดยการเปรียบเทียบการสอนแนวเก่ากับแนวใหม่ ดังนี้ 

 

 

 

วิธีการสอนศิลปะแนวเก่า 

วิธีการสอนศิลปะแนวใหม่ 

1. ครูคือศูนย์กลางของห้องเรียนที่เด็กทุกคนในชั้นจะต้องเชื่อฟัง 

เด็กเป็นศูนย์กลางในการเรียนรู้โดยส่งเสริมให้มีการแสดงความคิดเห็นอย่างอิสระ  ภายใต้ระเบียบข้อตกลงร่วมกัน

2. กำหนดเนื้อหาแน่นอนตายตัว 

เนื้อไม่แน่นอน  อาจเปลี่ยนแปลงได้ตามความสนใจของผู้เรียน 

3. มีจุดมุ่งหมายเพื่อฝึกคนให้เป็นศิลปินหรือช่าง  

 

 

มีจุดหมายเพื่อจัดเตรียมกำลังคนให้มีคุณภาพโดยไม่จำเป็นว่าจะต้องเป็นช่างศิลป์  เด็กโตขึ้นอาจมีอาชีพอื่นๆ ก็ได้ 

4. วิธีการแสดงออกมุ่งเน้นให้เด็กทำตามตัวอย่างหรือผลงานของผู้อื่นที่ทำสำเร็จแล้ว 

 

ส่งเสริมให้เด็กแสงออกโดยวิธีการแบบแก้ปัญหา  จึงไม่นิยมทำตัวอย่างให้เด็กดูทุกครั้ง  นอกจากบางกรณีที่จำเป็นครั้งคราว 

5. ยึดถือเอาผลงานเป็นเป้าหมายปลายทางในการเรียนรู้ 

 

 

 

 

ไม่ถือว่าผลงานเป็นสิ่งสำคัญแต่เน้นที่กระบวนการเรียนรู้ เช่น การสร้างเสริมศิลปะนิสัยมีรสนิยมที่ดี  ดังนั้นผลงานจึงเป็นเพียงผลพลอยได้เท่านั้น  

6. มุ่งพัฒนาเด็กเฉพาะอวัยวะบางส่วนเท่านั้น เช่น ความแม่นยำในการใช้ประสาทตาและกล้ามเนื้อนิ้วมือ เป็นต้น 

มุ่งพัฒนาเด็กตลอดทั้งชีวิต 

7. วัดและประเมินผลโดยครูเพียงฝ่ายเดียว 

วัดและประเมินผลโดยครูและนักเรียนร่วมกัน 

 

 

     การจัดการศึกษาของเด็กปฐมวัยโดยทั่วไปมีจุดมุ่งหมายเพื่อส่งเสริมให้เด็กมีสุขนิสัยที่ดีเกี่ยวกับการกิน เล่น ออกกำลังกาย และพักผ่อนอย่างถูกต้อง    ปลูกฝังให้เด็กมีลักษณะนิสัยที่ดีงาม รู้จักควบคุมอารมณ์ของตนและอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้   เป็นการฝึกให้เด็กรู้จักใช้ประสาทสัมผัสให้สัมพันธ์กันได้อย่างเหมาะสม  รวมทั้งส่งเสริมให้เด็กรู้จักสังเกต มีไหวพริบ มีความคิดสร้างสรรค์ สามารถแสดงออก ชื่นชมต่อความไพเราะและสิ่งสวยงามต่างๆ   เห็นได้ว่าจุดมุ่งหมายของการจัดการศึกษาดังกล่าว   ประสบการณ์ที่ได้จากกิจกรรมศิลปะสามารถตอบสนองได้เป็นอย่างดี

 

 

ประเภทของกิจกรรมศิลปะสำหรับเด็ก 

    พีรพงศ์  กุลพิศาล[2]ได้เสนอแนวคิดเกี่ยวกับประเภทของกิจกรรมศิลปะสำหรับเด็กว่าเป็นกิจกรรมที่ใช้ความรู้สึกประกอบกับวัสดุและเทคนิควิธีต่างๆ เพื่อผลิตเป็นผลงานออกมา  ดังนั้นการจัดประเภทของกิจกรรมทางศิลปะควรแบ่งตามลักษณะของผลงานที่ให้เด็กสร้างสรรค์เป็นหลักได้แก่ 

     1. กิจกรรมศิลปะสองมิติ หมายถึง กิจกรรมทางศิลปะที่มุ่งให้เด็กสร้างสรรค์ภาพบนระนาบวัสดุที่แบนๆ เช่น กระจก กระดาษ ผ้า ผนังปูน ผืนทราย ฯลฯ  โดยใช้วิธีการวาดเส้น  ระบายสี พิมพ์หรือกดประทับให้เป็นสี  ปะติดด้วยกระดาษสี เป็นต้น   ซึ่งกิจกรรมประเภทนี้ได้แก่  การวาดภาพด้วยนิ้วมือหรือมือ  การพิมพ์ภาพด้วยเศษวัสดุต่างๆ   การวาดภาพด้วยดินสอสี  สีเทียน สีโปสเตอร์ เป็นต้น  ผลงานศิลปะประเภทนี้ดูแล้วแบนราบมีเฉพาะมิติของความกว้าง – ยาว 

     2. กิจกรรมศิลปะสามมิติ  หมายถึง กิจกรรมที่มุ่งเน้นให้เด็กสร้างสรรค์ภาพให้มีลักษณะลอยตัว นูน หรือเว้าลงไปในพื้นโดยใช้วัสดุและเทคนิควิธีต่างๆ ที่เหมาะสมกับวัสดุนั้นๆ เช่น การปั้นทราย ดินเหนียว ดินน้ำมัน กระดาษ แป้ง ฯลฯ  โดยประกอบวัสดุต่างๆ เข้าด้วยกัน  ขั้นตอนการทำงานในการจัดกิจกรรมประเภทนี้ไม่ควรมีขั้นตอนที่ซับซ้อน  ต้องสามารถทำได้อย่างรวดเร็ว ง่ายและไม่เป็นอันตราย  โดยวัสดุที่นำมาประกอบนั้นควรเป็นวัสดุประเภทกล่องกระดาษ เมล็ดพืช ลูกปัด เศษไม้ ใบไม้ สามารถใช้กาวติดได้ง่าย เป็นต้น 

     3. กิจกรรมศิลปะผสมผสานสองมิติ สามมิติ หมายถึง กิจกรรมที่ให้เด็กได้สร้างสรรค์ภาพโดยใช้วัสดุและเทคนิควิธีทางศิลปะทั้งสองมิติและสามมิติรวมกัน เช่น  ใช้สีโปสเตอร์ระบายรูปปั้น ดินเหนียวหรือแป้งที่แห้งแล้ว  หรือระบายสีตกแต่งกล่อง เป็นต้น 

     การจัดประสบการณ์ทางศิลปะทั้ง 3 ประเภทควรให้เด็กมีโอกาสร่วมกันทำงานเป็นกลุ่มด้วย  กลุ่มละประมาณ 3 –คน  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับขนาดของผลงาน  เช่น ให้เขียนภาพผนังด้วยสีเทียนตามเรื่องราวต่างๆ ที่เด็กวัยนี้คุ้นเคย  หรือให้ประกอบเศษวัสดุเป็นโครงสร้างต่างๆ ให้ก่อทรายเป็นรูปทรงต่างๆ เป็นต้น 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

การจัดประสบการณ์ทางศิลปะให้กับเด็กปฐมวัย 

    การจัดกิจกรรมทางศิลปะให้กับเด็กปฐมวัย ควรตั้งจุดประสงค์ในการเรียนรู้ให้กับเด็กโดยให้สอดคล้องกับพัฒนาการของเด็ก  จากนั้นจึงเป็นการกำหนดเนื้อหาและวางแผนกิจกรรมที่จะช่วยพัฒนาทักษะเด็กในด้านต่างๆ    แม้ว่าจะมีการเตรียมการในขั้นตอนนี้อย่างดี  แต่เด็กก็ยังเป็นเด็กที่มักมีนิสัยซุกซนอยากรู้อยากเห็นสิ่งรอบตัว  การสร้างแรงจูงใจให้อยากเข้าร่วมกิจกรรมจึงเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้[3] เช่น อาจเป็นการเล่านิทานให้ฟัง  ฉายภาพยนตร์ให้ดู  เปิดเพลงให้ฟัง  พาไปดูของจริง  การให้เด็กได้ใช้อุปกรณ์ใหม่ๆ ฯลฯ ล้วนเป็นวิธีการที่เราต้องนำมาใช้ทั้งสิ้น  สิ่งเร้าหรือสื่อต่างๆ นี้มีส่วนช่วยให้เด็กได้พัฒนาทางด้านความคิดรวบยอดในแต่ละเรื่องเพื่อนำไปควบคุมเส้นที่ขีดเขี่ยออก  บางเรื่องจำเป็นต้องให้ประสบการณ์ตรงกับเด็กเพื่อสร้างความเข้าใจโดยไม่ต้องมีคำอธิบายมากมาย เช่น  เรื่องของสุนัข  กระต่าย  แมลง  ยานพาหนะ ฯลฯ  การให้เด็กได้เห็นของจริงและเปิดโอกาสให้เด็กพินิจพิเคราะห์อย่าละเอียดถี่ถ้วน  สัมผัสสิ่งนั้นด้วยมือ  ฟังเสียงจริงๆ ดมกลิ่นจริง  ประสบการณ์เหล่านี้จะช่วยพัฒนาความคิดรวบยอดของเด็กที่มีต่อสิ่งต่างๆ ได้ถูกต้องมากยิ่งขึ้น  แต่ต้องคำนึงว่าเด็กเล็กในวัยนี้จะเรียนรู้ได้มากจากสิ่งของทีละอย่างซึ่งแตกต่างจากเด็กโตหรือผู้ใหญ่ที่สามารถรวบรวมความคิดจากสิ่งของหลายๆ สิ่งได้ในเวลาเดียวกัน  ถ้ามีสิ่งที่ต้องเรียนรู้มากมายในเวลาเดียว  เด็กจะเกิดความท้อใจ สับสน  

     ในกรณีที่เด็กไม่รู้จะวาดรูปอะไรดี  ผู้สอนต้องทำหน้าที่เป็นตัวเร้า  วิธีที่นิยมใช้คือการแนะนำหัวข้อให้วาด เช่น  สุนัขของฉัน,  ครูของฉัน,  บ้านของฉัน, คุณแม่ทำอาหาร, พระจันทร์เต็มดวง,  รถของคุณพ่อ,  ของเล่นของฉัน,  เพื่อนที่โรงเรียน,  พระจันทร์เต็มดวง,  ปลาในตู้กระจก ฯลฯ 

      วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้สร้างงานศิลปะก็เป็นสิ่งสำคัญไม่แพ้กัน  เมื่อเด็กได้เห็นวัสดุอุปกรณ์ที่แตกต่างออกไป  ทำให้เขาอยากหยิบจับขึ้นสัมผัส  ทดลองใช้และเริ่มคิดหัวข้อในการสร้างงานศิลปะ 

      การเตรียมห้องเรียนศิลปะก็เป็นสิ่งสำคัญเช่นกัน  ห้องเรียนที่ดีควรมีโต๊ะเก้าอี้ที่ได้สัดส่วนเหมาะสมกับขนาดร่างกายของเด็กและสามารถเคลื่อนย้ายได้ตลอด  เนื่องจากบางกิจกรรมอาจจำเป็นต้องใช้โต๊ะมาต่อกันเพื่อให้ได้พื้นที่กว้างหรืออาจเป็นการใช้อุปกรณ์ร่วมกัน   จำนวนของโต๊ะเก้าอี้ควรเพียงพอกับจำนวนเด็ก    โต๊ะที่ใช้ปฏิบัติงานควรลบมุมให้เรียบร้อย  พื้นโต๊ะควรทำจากวัสดุคงทน เช่น โฟไมก้า หรือแผ่นโลหะเพื่อง่ายต่อการทำความสะอาด    ในห้องเรียนควรมีตู้เก็บอุปกรณ์หรือสื่อการสอนศิลปะโดยเฉพาะ  มีที่ตากผลงานเมื่อยังไม่แห้ง  และที่ติดตั้งแสดงผลงานที่ควรได้รับการชื่นชม  อ่างล้างมือสำหรับทำความสะอาด  สบู่  ผ้าเช็ดมือ  ถังขยะ ฯลฯ   กระดานไม้ขนาดเล็กสำหรับเด็กรองเขียนหรือเป็นฐานของงานปั้น  สุดท้ายคือผ้าคลุมกันเปื้อน เพื่อป้องกันไม่ให้เด็กๆ ต้องพะวงกับการรักษาความสะอาดจนขาดสมาธิในการทำงาน  

 

 

 

 

 

 

กิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับเด็กปฐมวัย 

    ตัวอย่างเนื้อหากิจกรรมศิลปะที่เหมาะสมสำหรับเด็กปฐมวัย ได้แก่[4] 

    1. การปูพื้นฐานให้เด็กมองเห็นความสวยงามของศิลปะ  กิจกรรมอาจประกอบด้วย 

   ฝึกสังเกตรูปทรงต่างๆ  

   – ให้เด็กสัมผัสและเล่นสิ่งต่างๆ ที่มีรูปทรง สีสัน เหมือนกันและต่างกัน 

   – เด็กและครูช่วยกันจัดมุมห้องให้สวยงาม เพื่อให้เด็กสังเกตลักษณะของ รูปทรง เส้น สี พื้นผิวของวัสดุต่างๆ ที่เปลี่ยนไป  

   – ครูหาหรือจัดทำสิ่งประดิษฐ์สำเร็จรูปมาตกแต่งห้อง กระตุ้นให้เด็กรู้สึกอยากรู้อยากเห็นอยู่เสมอ 

   – เด็กและครูช่วยกันสะสมภาพต่างๆ ที่มีรูปทรง เส้น และสีที่สวยงามเพื่อใช้ตกแต่งห้องเรียน  หรือเพื่อให้เด็กฝึกการดูตามใจชอบ 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

   2. การวาดภาพระบายสี 

   ให้เด็กฝึกการลากเส้นตามจุดไข่ปลาที่ครูเตรียมไว้ให้เป็นรูปร่างง่ายๆ พยายามให้เส้นต่อเนื่องกัน 

   – ให้เด็กฝึกการใช้เส้นต่างๆ เส้นตั้ง  เส้นนอน  เส้นโค้งคลื่น เส้นก้นหอยฯ โดยฝึกวาดในกรอบที่กำหนดไว้  พยายามให้เส้นต่อเนื่องกัน 

   – วาดภาพระบายสีด้วยการใช้เส้นประเภทต่างๆ 

   – ให้เด็กวาดภาพบนกระดาษ กระดาน กระบะทราย หรือวัสดุที่ต่างออกไปจากที่เคยวาดในชีวิตประจำวัน  ให้เด็กสังเกตผลที่ได้จากการวาด 

   ขณะที่เด็กกำลังวาดอาจเปิดเพลงที่เด็กชอบเพื่อสร้างบรรยากาศ 

   ครูกำหนดรูปทรงง่ายๆ บนกระดาษให้เด็กต่อเติมและระบายสีโดยอิสระ 

   เมื่อวาดเสร็จให้เด็กตั้งชื่อผลงานและเล่าเรื่องประกอบภาพวาด 

 

 

   3. การทดลองเกี่ยวกับสี 

   แนะนำสีชนิดต่างๆ อย่างง่ายๆ เช่น สีเทียน สีไม้ สีโปสเตอร์ และให้เด็กได้ทดลองใช้   โดยสีโปสเตอร์ครูผู้สอนต้องดูแลอย่างใกล้ชิด 

   ให้ละเลงสีสีเดียวบนกระดาษขนาดใหญ่โดยใช้อวัยวะได้ไม่จำกัด เช่น ฝ่ามือ  เท้า ท่อนแขนฯ  และเล่าเรื่องจากผลงานที่เสร็จแล้ว 

   – ให้ทดลองหยดสีโปสเตอร์ทีละหยด โดยเริ่มจากการใช้ สี จำนวน 1 สี 2 สี ผสมกันให้เด็กฝึกสังเกตการณ์เปลี่ยนแปลงของสี 

   – ให้เด็กทดลองเป่าสีเข้าหากันหลายๆ สี  ฝึกสังเกตสีที่ผสมกัน 

   นำกระดาษเนื้อบาง เช่น กระดาษสามาตัดให้เป็นสี่เหลี่ยมพับทบไปมา จุ่มปลายด้านหนึ่งลงกับสีสีหนึ่ง  และนำมาจุ่มซ้ำกับสีอื่นๆ ให้เด็กฝึกสังเกตการณ์เปลี่ยนแปลง 

   หยดสีน้ำมันลงในอ่างน้ำดูการเคลื่อนที่และการผสมกันของสี 

   นำกล่องรองเท้ามาใส่ลูกแก้วกลมที่ทาสีแล้วหลายๆ สี  ปล่อยลูกแก้วให้กลิ้งไปมาในกล่องรองเท้า  ให้เด็กฝึกสังเกตสีที่ทับกันไปมา 

   ทดลองผสมแม่สีทั้ง 3 สีให้เด็กดู 

 

   4. การทำภาพพิมพ์ 

   ให้เด็กฝึกสังเกตสิ่งที่นำมาใช้เป็นแม่พิมพ์ เช่น ใบไม้ วัสดุที่มีพื้นผิวแตกต่างกัน 

   ให้เด็กพิมพ์ภาพด้วยสีและวัสดุต่างชนิดกัน 

   – ให้เด็กทดลองใช้อวัยวะของตนเองในการเป็นแม่พิมพ์ เช่น นิ้วมือ  กำปั้น ฯลฯ

   นำภาพพิมพ์ที่เด็กทำเสร็จแล้วไปตากให้แห้งและให้เด็กต่อเติมภาพตามจินตนาการ 

 

 

 

   5. การปั้น  

   นำวัสดุที่ใช้ในการปั้น เช่น ดินน้ำมัน  ดินเหนียว ฯลฯ ให้เด็กสัมผัส บีบ นวด 

   ปั้นรูปทรงเรขาคณิตง่ายๆ  นำมาประกอบกันเป็นรูปร่างอื่นๆ เช่น หมู ทีวีฯ 

   ให้เด็กปั้นรูปทรงอิสระตามจินตนาการ  และเล่าเรื่องให้สอดคล้อง 

   นำวัสดุที่ใช้ปั้นมาแผ่ให้เป็นแผ่นเรียบ  นำวัสดุชนิดอื่นมากดทับให้เกิดเป็นรอย เช่น เหรียญบาท  กุญแจฯ 

 

 

 

   6. การพับ ฉีก ปะ 

   ให้เด็กๆ พับกระดาษเป็นรูปทรงง่ายๆ ตามที่ครูบอก 

   ให้เด็กพับหรือม้วนกระดาษ  หรือฉีกเศษผ้าให้เป็นแถบยาว นำมาขยุ้มหรือต่อเป็นรูปทรงและภาพต่างๆ  

   ให้เด็กฉีกกระดาษเป็นรูปร่างรูปทรงง่ายๆ   นำมาปะติดลงบนวัสดุอื่นหรือรูปภาพอื่นตามใจชอบ  แล้วให้เด็กเล่าความหมายของภาพนั้น 

   ครูเตรียมตัดรูปอวัยวะบนใบหน้าจากทั้งของคนและสัตว์จากนิตยสารต่างๆ แล้วให้เด็กเลือกไปปะติดบนใบหน้าอื่นๆ 

   7. การประดิษฐ์  

   ให้เตรียมสิ่งของเหลือใช้มาจากบ้าน  สาธิตสมมติการใช้สิ่งของนั้นๆ หน้าชั้นเรียน 

   นำสิ่งของมาประกอบกันตามจินตนาการ  เน้นให้ใช้วัสดุทุกอย่างเท่าที่มีและประกอบให้เป็นรูปทรงที่หลากหลายมากที่สุด  

   ฝึกเด็กให้ใช้สิ่งของร่วมกันและทำงานเป็นกลุ่ม       

     ตัวอย่างกิจกรรมดังกล่าวเป็นแนวทางในการนำเสนอการจัดประสบการณ์ทางศิลปะให้กับเด็กปฐมวัย  โดยการออกแบบกิจกรรมต้องคำนึงถึงการที่เด็กจะได้เป็นผู้ริเริ่มในการทำงาน  มีอิสระที่จะจินตนาการถึงสิ่งใดก็ได้  ทั้งนี้การจัดประสบการณ์ทางศิลปะให้กับเด็กปฐมวัยตอนต้น ไม่ควรแยกตัวกิจกรรมออกมาอย่างเด่นชัด แต่ควรให้เด็กเลือกทำเองตามความสนใจเฉพาะตนหรือเฉพาะกลุ่ม  จึงจำเป็น ต้องมีครูพี่เลี้ยงหลายๆ คนคอยช่วยดูแล   สำหรับเด็กปฐมวัยตอนปลายที่มีอายุระหว่าง 5 – 6 ปี ควรจัดกิจกรรมทางศิลปะแยกออกมาเด่นชัดอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง กล่าวคือครูควรมีการจัดชั่วโมงศิลปะให้กับเด็กบ้างอย่างมีกระบวนการและจุดหมายที่ชัดเจนว่าต้องการให้เด็กมีความรู้อะไร หรือมีประสบการณ์ทางศิลปะอย่างไร กิจกรรมไม่ควรยากจนเกินไปเพราะเมื่อเด็กได้พยายามอย่างเต็มความสามารถแล้วงานยังไม่สำเร็จจะทำให้เด็กรู้สึกท้อแท้และเบื่อหน่ายในกิจกรรมต่อๆ ไป 

    การจัดประสบการณ์ทางศิลปะสำหรับเด็กปฐมวัยตอนปลายควรคำนึงถึงสิ่งต่อไปนี้[5] 

      1. ผู้สอนควรวางแผนล่วงหน้าตลอดเทอมว่าแต่ละสัปดาห์จะให้เด็กทำกิจกรรมอะไร  ตาม ลำดับความยากง่ายและความซับซ้อนของชิ้นงาน 

 

 

     2. จัดเตรียมวัสดุ อุปกรณ์ สภาพห้องเรียนและวิธีสอนให้สอดคล้องกับแผนที่วางไว้ 

      3. ระหว่างที่ให้เด็กทำกิจกรรม ควรระลึกอยู่เสมอว่ากิจกรรมที่จัดนั้นเปิดโอกาสให้เด็กได้ใช้ประสบการณ์ตรงจากสิ่งแวดล้อมนอกห้องเรียนเพียงพอหรือไม่   ควรหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ให้เด็กต้องทำแล้วผลงานออกมาเหมือนกันทั้งห้อง  เพราะการสร้างงานศิลปะคือการแสดงออกของการรับรู้เฉพาะตน  โปรดจำไว้ว่าพฤติกรรมการทำงานศิลปะของเด็กแต่ละคนต่างกัน  บางคนชอบนั่งทำงานที่โต๊ะ  บางคนขอบนอนกับพื้น  บางคนชอบนั่งทำงานนอกห้องเรียน  ครูผู้สอนควรให้อิสระอย่างเต็มที่เพราะถ้าเด็กเพลินเพลินและมีสมาธิกับการทำงานจะส่งผลให้เกิดพัฒนาการในทุกๆ ด้าน  นอกจากนี้ควรเปิดโอกาสให้เด็กได้ฝึกทำงานเป็นกลุ่ม และร่วมประเมินผลงานหรือแสดงความคิดเห็นผลงานของเพื่อร่วมชั้นเรียนด้วย 

      4. ให้ผู้ปกครองมีส่วนช่วยในการเสริมสร้างประสบการณ์ทางศิลปะขณะที่เด็กอยู่ที่บ้านด้วยเช่น มีการกำหนดเรื่องล่วงหน้าแต่ละสัปดาห์ว่าจะมีกิจกรรมเรื่องใด  วัสดุอุปกรณ์และวิธีการทำงานเป็นอย่างไรฯ  การเตรียมการเหล่านี้จะช่วยกระตุ้นให้เด็กอยากรู้อยากเห็น เกิดจินตนาการและสร้างผลงานได้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น 

      5. มีความเมตตาและหวังดีต่อเด็กทุกคนอย่างเท่าเทียมกันโดยการแสดงความรักและความห่วงใยอยู่เสมอ  พยายามใช้คำพูดกระตุ้นจินตนาการของเด็กระหว่างการทำงานเสมอ 

         จากที่กล่าวมาแล้วจะเห็นได้ว่าการจัดประสบการณ์ทางศิลปะให้กับเด็กปฐมวัยไม่ใช่เรื่องยาก  แต่ผู้สอนต้องเข้าใจถึงพัฒนาการและความพร้อมของเด็ก  โดยยอมรับว่าเด็กแต่ละคนมีพัฒนาการทางด้านร่างกาย อารมณ์ สังคมและสติปัญญาไม่เท่ากัน  กิจกรรมศิลปะที่เปิดโอกาสให้เด็กได้เรียนรู้จากการสัมผัส  การปฏิบัติและการสร้างสรรค์จะเป็นตัวกระตุ้นให้เด็กมีพัฒนาการเพิ่มขึ้นในทุกด้าน  ทั้งนี้เราต้องไม่ลืมว่าผลของการจัดประสบการณ์ทางศิลปะมิได้ประเมินที่ตัวศิลปะว่าสวยงามตามการรับรู้ของผู้ใหญ่หรือไม่  หากประเมินด้วยรอยยิ้มอันเกิดจากความสุขที่ได้แสดงออกในงานศิลปะต่างหาก   

 

 

เนื้ออ่อน  ขรัวทองเขียว

ขอขอบคุณภาพประกอบจากน้องๆ โครงการจินตศิลป์

 

 

 

 

 

 

 

เอกสารอ้างอิง 

ชัยณรงค์  เจริญพานิชย์กุล. กิจกรรมศิลปะสำหรับเด็กอนุบาล. กรุงเทพฯ : แปลนพับลิชชิ่ง, 2532. 

พีรพงศ์  กุลพิศาล. สมองลูกพัฒนาได้ด้วยศิลปะ . กรุงเทพฯ : เคล็ดไทย, 2545. 

เลิศ  อานันทะ, “แนวคิดใหม่เกี่ยวกับศิลปะเด็ก,”การแสดงศิลปะเด็กแห่งประเทศไทยครั้งที่ 3 ..2525 . กรุงเทพฯ : ไม่ปรากฏที่พิมพ์, 2525.  

วิรุณ  ตั้งเจริญ. ศิลปศึกษา . กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์, 2539. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 




[1] เลิศ  อานันทะ,แนวคิดใหม่เกี่ยวกับศิลปะเด็ก,การแสดงศิลปะเด็กแห่งประเทศไทยครั้งที่ 3 พ.ศ. 2525 (กรุงเทพฯ : ไม่ปรากฏที่พิมพ์, 2525)

[2] พีรพงศ์  กุลพิศาล, สมองลูกพัฒนาได้ด้วยศิลปะ (กรุงเทพฯ : เคล็ดไทย, 2545), หน้า 38.

[3] ชัยณรงค์  เจริญพานิชย์กุล, กิจกรรมศิลปะสำหรับเด็กอนุบาล (กรุงเทพฯ : แปลนพับลิชชิ่ง, 2532), หน้า 2 7

[4] ดัดแปลงจาก, วิรุณ  ตั้งเจริญ, ศิลปศึกษา (กรุงเทพฯ : โอเดียนสโตร์, 2539), หน้า 36 – 42.

[5] พีรพงศ์ กุลพิศาล, หน้า 40 – 42.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

One Comment to

“การจัดประสบการณ์ทางศิลปะสำหรับเด็ก”

  1. July 10th, 2009 at 10:10 am       xanax Says:

    ดีจังเลยค่ะ ส่งเสริมจินตนาการเด็ก

    :)


You must be logged in to post a comment.