mimography

บันทึกเรื่องราวความทรงจำกับการเดินทางของชีวิต

กำเมืองบ้านเฮา ม่วนขนาดเจ้า..

October8



คิดถึงเชียงใหม่…..มาูฮู้กำเมืองกันนะเจ้า

.

แวะเวียนไปอ่านบล็อกของคุณ xanax71 ก็ทำให้หวนคิดถึงเชียงใหม่

เพราะฉันมีความผูกพันกับเชียงใหม่ในหลายๆ อย่าง  ถึงแม้ว่าจะมีญาติอยู่เชียงใหม่

แต่ตอนเด็กไม่ค่อยได้มีโอกาสไปเชียงใหม่เท่าใดนัก  จะได้ไปก็เมื่อตอนโตขึ้นมานี่เอง

จำได้ว่าครั้งแรกที่ไปเชียงใหม่คนเดียว ก็ตอนที่เรียนจบมหาวิทยาลัยใหม่ๆ ฉันได้ทำงานในโครงการวิจัยโครงการหนึ่งและทางโครงการส่งให้ไปเรียน Lab ที่คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ นั่นเป็นครั้งแรกที่จะได้เดินทางไปเชียงใหม่คนเดียว  ฉันเลือกเดินทางด้วยรถไฟ และันั่นก็เป็นครั้งแรกของการขึ้นรถไฟครั้งแรกในชีวิตด้วย   รู้สึกตื่นเต้นดี แต่ก็หวั่นๆ ว่าจะหลงทาง  จนนอนไม่หลับตลอดการเดินทางจนถึงเชียงใหม่….

ย้อนคิดกลับไป….จึงรู้ว่าตัวเองเบื้อจังเลย  รถไฟที่ไหนจะพาหลงทางเนอะ…ว่ามั๊ย!!

จากวันนั้นจนวันนี้ฉันไปเชียงใหม่ไม่รู้กี่ครั้ง  เพราะเดินทางบ่อยมาก ทั้งไปเรื่องงาน ไปเยี่ยมญาติ  ไปเที่ยว  แต่ต่างกันกับเมื่อก่อนก็ตรงที่การเดินทางเปลี่ยนมาเป็นรถส่วนตัวแทน  ทั้งเดินทางคนเดียว และมีเพื่อนร่วมทาง

เชียงใหม่วันนี้  ยอมรับว่าเจริญไปมาก  เป็นเมืองท่องเที่ยวที่มีผู้คนมุ่งหน้าไปเที่ยวเป็นอันดับต้นๆ ของประเทศไทย  และยังเป็นศูนย์กลางการศึกษาของภาคเหนือ ผู้คนที่อาศัยวันนี้ก็ไม่ได้จำเพาะแค่คนท้องถิ่นหรือคนเมืองเท่านั้น  ผู้คนจากหลายจังหวัดเข้ามาอาศัยอยู่เชียงใหม่เยอะแยะ ทั้งนักศึกษา คนทำงาน  ภาษาก็หลากหลาย  ไม่เหมือนเมื่อก่อนที่ส่วนใหญ่จะใช้ภาษาเมืองหรือภาษากำเมืองกัน

ฉันไปอ่านบันทึกของอุ๊ยจั๋นตา (ผศ.ดร.จันทรรัตน์ เจริญสันติ)  อุ๊ยจะเขียนเรื่องราวเกี่ยวกับกำเมือง ที่เป็นภาษาดั้งเดิมของคนเชียงใหม่ ก็เลยอยากนำมาเผยแพร่ให้เพื่อนๆ ชาว mblog ได้อ่านกันนะคะ…..

อุ๊ยให้ข้อสังเกตว่า….

” กำเมืองบ่าเดี๋ยวนี้บ่าค่อยได้ิยินละอ่อนอู้กั๋นแล้ว

พ่อเมือง แม่เมือง ลูกอู้ไทไปกั๋นนัก

เฮาคนบ่าเก่าต้องช่วยกั๋นอนุรักษ์ เอาไว้เป๋นฮีดเป็นฮอย

จะไปคาดหวังคนอื่นมากอยมาผอดูแล

ก็เหมือนหมาหน่อยกอยหาจิ้นแห้ง “

อุ๊ยบอกว่า ” ภาษาถิ่นมักจะมีเสน่ห์ของการใช้ชีวิตในวิถีท้องถิ่นนั้นๆ “

ลองมาดูตัวอย่างภาษากำเมืองกันค่ะ…อ่านแล้วแปลออกไหมว่าหมายความว่าอย่างไร แต่คนที่ไม่ใช่คนเมือง ก็ไม่ต้องกลัวนะคะ เดี๋ยวจะแปลให้เพื่อความเข้าใจมากยิ่งขึ้นค่ะ

เิริ่มเลยนะคะ….

” ฮู้หื้อเปิ้นฮัก ยากนักจะหวัง

ฮู้หื้อเปิ้นจัง กำเดียวก็ได้ ”



ความหมายก็คือ……ฮู้ แปลว่า พูด   คือ พูดให้คนรักคนชอบนั้นเป็นเรื่องยากนัก แต่พูดให้คนเกลียดคนชังนั้นเป็นเรื่องง่าย    อาจจะไปตรงกับสุภาษิตไทย ที่ว่า  พูดดีเป็นศรีแก่ปาก หรือ ปากเป็นเอก เลขเป็นโท อะไรประมาณนั้น อิอิ….ชักไม่แน่ใจว่าจะใช่ไหม

” ส้มปอเกลื๋อ “

ความหมาย….  ส้ม ก็แปลว่าของเปรี้ยว  ปอ ก็คือ พอ เกลื๋อ ก็คือเกลือ   หมายถึงของเปรี้ยวที่พอเกลือ หรืออาจจะบอกว่าถ้าจะกินของเปรี้ยวให้อร่อยเกลือต้องพอดีกันกับความเปรี้ยว  อะไรทำนองนั้น ถ้าในสำนวนก็จะเปรียบเทียบคู่กรณีที่พอๆ กัน มักใช้ในความหมายที่ไปในทางลบมากกว่า   ถ้าเป็นสุภาษิตไทย  ก็คงจะเหมือน ขิงก็รา ขาก็แรง ….ประมาณนั้นค่ะ

” สิบคนหลวกนั่งอยู่กับตี้ ขี้ฮ้ายกว่าคนง่าวเริงเมือง “

ความหมาย….สิบคนหลวกนั่งอยู่กับตี้  หมายความว่า คนฉลาดสิบคนไม่ทำอะไร

ขี้ฮ้าย หมายความว่า แย่ยิ่งกว่า   

คนง่าวเริงเมือง หมายความว่า คนโง่หนึ่งคนกุมอำนาจสั่งการ

หมายความว่า  คนฉลาดสิบคนไม่ทำอะไร แย่ยิ่งกว่า คนโง่หนึ่งคนกุมอำนาจสั่งการ

แต่พอมาคิดอีกที…..อันไหนมันแย่กว่ากันนะ อิอิ  อันนี้ไม่ขอขยายความนะคะ ลองคิดดูกันเล่นๆ ค่ะ

” นั่งก๊กง๊ก เหมือนครกบ่อต๋ำ บ่อปากสักกำบ่อต๋ำสักครก “

ความหมาย…เป็นการอธิบายกิริยาของคนที่นั่งเบื้อ  ไม่พูดไม่จา เปรียบเทียบกับครกที่วางไว้ ถ้าไม่ตำก็ไม่มีเสียง ไม่มีประโยชน์  สำนวนนี้มักใช้กับคนที่ไม่ออกความเห็นในเวลาที่ควรออกความเห็น ไม่ใช้ประโยชน์ในสิ่งที่มี ทำตัวเหมือนครกที่วางไว้เฉยๆ  ไม่ตำก็ไม่ได้น้ำพริก ประมาณนั้น เอ…อย่างนี้จะเหมือนสุภาษิตไทยคำไหนนะ  ชักนึกไม่ออก…ใครนึกออกลองบอกนะคะ

อีกสักคำแล้วกัน  มากไปเดี๋ยวจะงงกันไปใหญ่ เพราะฉันก็เริ่มงงๆ แล้วเหมือนกัน อิอิ เพราะไม่ค่อยได้ใช้กำเมืองสักเท่าใด   ส่วนใหญ่ก็จะใช้ภาษาไทย นอกจากว่าจะได้มาเชียงใหม่นี่แหละถึงจะได้ฮู้กันสักทีหนึ่ง

คำสุดท้ายค่ะ…

” ตางหนู หนูไต่ ตางไหน่ ไหน่เตียว”

ความหมาย….ตาง ก็คือ ทาง ไหน่ ก็คือ กระรอก  ส่วนเตียว ก็คือ กิริยาของการเดินทาง เทียวไปเทียวมา อะไรประมาณนี้ค่ะ

ตางหนู หนูไต่ ตางไหน่ ไหน่เตียว   มักจะนำมาใช้เวลาใครตัดสินใจทำอะไรบนบริบทของเขา  เขาก็ย่อยมจะมีวิธีคิดแบบเขา  ไม่ควรไปตัดสินใจเลือกทางเดินให้เขา 

เปรียบเหมือนเส้นทางที่หนูเลือกเดิน หนูก็จะไปแบบหนึ่ง  กระรอกเลือกเดินก็ไม่เหมือนหนู และเลือกทางของกระรอกเอง บางครั้งนำไปใช้ในทางการค้า คือ ต่างคนต่างขายไปกันคนละอย่าง ไม่ก้าวก่ายข้ามเส้นกัน  ต่างก้มหน้าก้มตาทำมาหากิน บางทีก็ถูกใช้ปรามการไปยุ่งเรื่องของคนอื่นว่า ตางหนู หนูไต่ ตางไหน่ ไหน่เตียว  คือ อย่ามายุ่งนะ ทำนองนี้  ถ้าเทียบกับสุภาษิตไทย น่าจะตรงกับคำว่า ต่างจิต ต่างใจ ทางใครทางมัน  นั่นแหละค่ะ

อย่างไรก็แล้วแต่ ภาษากำเมือง ก็ยังเป็นภาษาที่มีเสน่ห์ มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ที่อยากให้ลูกหลานคนเมืองได้อนุรักษ์ไว้ ให้อยู่คู่กับคนเมืองไปนานแสนนานนะคะ

ขอบคุณจั๊ดนักเจ้า…

…………………………………………………..

 

ปล. ขอบคุณอุ๊ยจั๋นตา (ผศ.ดร.จันทรรัตน์ เจริญสันติ)

ขอบคุณในน้ำใจของอุ๊ยที่ได้บันทึกภาษากำเมืองไว้ให้หลานได้อ่าน ฮักอุ๊ยเจ้า…

by posted under Uncategorized | 23 Comments »    
23 Comments to

“กำเมืองบ้านเฮา ม่วนขนาดเจ้า..”

  1. March 20th, 2013 at 2:08 pm       gabile sohbet Says:

    gabilesohbet


  2. January 3rd, 2013 at 8:30 am       initmate Says:

    สวัสดีจ้ะ คิดถึง ๆ เสมอนะคะ ^^
    ไว้เรา LINE คุยกันดีมํ๊ย


  3. April 10th, 2012 at 4:19 pm       sevencake Says:

    ขมุ้นกิ๊ก แปลว่า อะไรคับ ตอบที่นะ


  4. September 1st, 2010 at 7:32 am       initmate Says:

    คิดถึงเช่นกันจ้าน้องมิม


  5. May 14th, 2010 at 11:04 pm       initmate Says:

    คิดถึงนะคะ น้องมิม

    ฝันดีจ้า น้องสาว :)


  6. April 8th, 2010 at 9:45 pm       Suwarn Says:

    สุมาเต๊อะเจ้า
    ข้าเจ้ามาเยี่ยม”มิม”

    ..ก็เพราะความ คิดถึง จึุงมาหา
    ก็เพราะว่า คิดถึง จึงทุกข์เข็ญ
    ก็เพราะความ คิดถึง จึงยากเย็น
    ก็เพราะเป็น เพื่อนมิม “รอยิ้มคุณ”

    “มิม” อยู่ก่อเจ้า


  7. February 13th, 2010 at 11:41 pm       11arrows Says:

    fu

    HCNY 2010

    :)


  8. October 20th, 2009 at 1:15 pm       mimography Says:

    สวัสดีค่ะพี่ athenaz

    ตอนนี้ฝนกำลังพรำเลยค่ะ
    เย็นสบายดีค่ะ

    พี่สบายดีนะคะ…


  9. October 20th, 2009 at 1:14 pm       mimography Says:

    ไปดูดอกไม้มาแล้วนะคะ
    ฝากความคิดถึงไว้ด้วยค่ะ

    มาช้ายังดีกว่าไม่มาเนอะ


  10. October 18th, 2009 at 7:01 pm       athenaz Says:

    สวัสดีวันฝนพรำค่ะ น้องมิม :))


  11. October 18th, 2009 at 3:35 pm       initmate Says:

    สวัสดีจ้ะ

    มีภาพดอกไม้ที่บ้านตอนเช้ามาฝากด้วย
    น้องสาวแวะมาดูใหม่นะจ๊ะ

    ดูแป๊บแล้วค่อยไปรีดผ้าก็น่าจะยังได้นิ ^^


  12. October 17th, 2009 at 10:18 pm       mimography Says:

    ขอบคุณพี่เจี๊ยบ…
    คิดถึงเช่นกันค่ะ

    ……

    ฝันดีค่ะ ^__^


  13. October 17th, 2009 at 10:09 pm       initmate Says:

    แม้จะฟังได้ไม่เข้าใจ แต่เมื่อไหร่ที่ฟังคนพูดคำพื้นเมือง รู้สึกดีทุกทีเลย … เพราะน้ำเสียง ท่าทาง สายตา ของคนที่กำลังพูดคำเมืองกัน มีเสน่ห์มากมาย …

    :)

    คิดถึงค่ะ

    ฝันดีนะจ๊ะ


  14. October 17th, 2009 at 9:49 pm       mimography Says:

    สวัสดีค่ะ คุณ septimus

    อยากจะเขียนตอนสองเหมือนค่ะ
    แต่ก็กลัวคนอ่านจะเบื่อเสียก่อน
    เอาไว้โอกาสเหมาะๆ นะคะ

    ขอบคุณมากมายที่แวะมาเยี่ยมกัน
    สบายดีนะคะ


  15. October 17th, 2009 at 9:48 pm       mimography Says:

    พี่น้ำ ชบา…..

    ไม่ได้เข้าบล็อกเสียนานค่ะ
    เพิ่งมาเห็นคอมเม้นท์
    พี่น้ำสบายดีนะคะ..


  16. October 9th, 2009 at 11:55 am       septimus Says:

    อ่านก๋าลังหาม่วน จบเหียแล้วก๊ะเจ้าคุณmimographyเจ้า จ่ะมีภาคสองก่อจ๊ะ


  17. October 9th, 2009 at 7:47 am       chaba2550 Says:

    ดีใจ๋แต๊ ๆ ตี้มิมปิ๊กมาอัพบล๊อคแล้วน้อ

    ปี้ชบาปิ๊กมาถึงบ้านเจียงฮายเมื่อตะคืนเจ้า
    ขอบคุณตี้โทร หาปี้ชบาเมื่อคืนวันที่ 7 ตุลา
    พอดีว่า กะลังจะขึ้นรถเดินทางไปพักค้างตี้สันติอโศก
    เลยอู้กั๋นบ่สะดวกเต้าใด..

    น้องมิมสบายดีน่อเจ้า :)


  18. October 8th, 2009 at 11:53 pm       mimography Says:

    สวัสดีค่ะ คุณเมย์ xanax71

    แหม…เล่าซะเห็นภาพเลยค่ะ เคยเหมือนกันบางคำบางทีก็หลุดออกมา แต่เพื่อนมันงง แต่เราซิ เก็บเอามาขำก๊ากที่บ้านเอง……แฮ่ๆ ก็หย่ะจะไดได้เนอะก็เวลาฮู้เมืองมันหนำอกหนำใจ่แท้ๆ น่อ อิอิ….

    คุณเมย์สบายดีนะคะ…คงมีโอกาสได้ป๊ะกันเร็วนี้ๆ เจ้า

    ฝันดีค่ะ ^___^


  19. October 8th, 2009 at 11:49 pm       mimography Says:

    สวัสดีค่ะ พี่ athenaz

    ไม่ได้หายไปไหนหรอกค่ะ ยังวนเวียนอยู่แถวๆนี้ค่ะ
    ยังอ่านบล็อกของเพื่อนๆ เสมอๆ ค่ะ แต่บางทีไม่ได้ฝากร่องรอยไว้หน่ะค่ะ…

    การเขียนบันทึกตอนนี้ค่อนข้างเป็นเรื่องยาก อิอิ อันเนื่องมาจากสมองมันไม่แล่นเอาซะเลย สงสัยขี้เลื่อยจะเต็มหัวแล้วก็ได้ค่ะพี่…ฮ่าๆๆ

    กำเมืองของอุ๊ยจั๋นตา…มีนักเจ้า แต่บางคำก็ยากเกินจะเข้าใจเหมือนกัน เนื่องจากเป็นคำสุภาษิตโบราณ มิมเองยังต้องใช้ความพยายามมากๆ ที่จะทำความเข้าใจเลยค่ะ…พี่ชอบไหมค่ะ …

    คิดถึงเช่นกันค่ะ


  20. October 8th, 2009 at 11:45 pm       mimography Says:

    สวัสดีตอนดึกค่ะคุณ toongarden..

    บันทึกกำเมืองของอุ๊ยจั๋นตา ยังมีแฮ๋มนักเจ้า
    แต่ก็กลัวว่าจะเบื่อกันเสียก่อน หากมีโอกาสจะนำมาเขียนอีกนะค่ะ…

    ขอบคุณค่ะ…..


  21. October 8th, 2009 at 8:22 pm       xanax71 Says:

    พอมาอยู่เชียงใหม่ได้อู้กำเมืองหมั่นๆ (บ่อยๆ) ทำให้พูดกับเพื่อนที่เป็นคนภาคกลางเพี้ยนๆ อยู่หลายคำเลยค่ะ เพื่อนไม่เก็ต แต่เราจะรู้ตัวและหัวเราะก๊ากๆน่ะ


  22. October 8th, 2009 at 6:36 pm       athenaz Says:

    มิม..กลับมาแล้วเหรอคะ
    คิดถึงจังจ่า..welcome back na ka..we’re all miss you..

    ม้วนแต่ก่อเจ้า ?

    Kissed By The Dew

    P athenaz เจ้า


  23. October 8th, 2009 at 3:53 pm       toongarden Says:

    ม่วนขนาด..
    มีแฮ๋มก่อ…


You must be logged in to post a comment.