ดวงตาของหัวใจ

หาก 'ดวงตา' คือหน้าต่างของหัวใจมนุษย์ … 'ภาพถ่าย' ก็คือดวงตาของหัวใจผม

ดวงตาของหัวใจ

Tokyo Diary (12) … แผ่นดินไหวโตไก กับ ชิซูโอกะ

March 17th, 2011 · 26 Comments · ชีวิต-สังคม, ต่างประเทศ, ท่องเที่ยว, สิ่งแวดล้อม

“ผมจะไม่แปลกใจเลย หากพรุ่งนี้ชิซูโอกะ บ้านของผมจะเกิดแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ และเกิดสึนามิขนาดมหึมา …” คูนิโอะ โอซาวะ ผู้เชี่ยวชาญเรื่องแผ่นดินไหว-สึนามิ

ภาพจากดาวเทียมแสดงการระเบิดของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟูกูชิมะ

หลังเหตุแผ่นดินไหวใหญ่ขนาด 9.0 ริกเตอร์ เข้าถล่มเมืองเซ็นได หลายเมือง-ชุมชน ในจังหวัดมิยะงิและจังหวัดอิวาตะ จนทำให้เกิดความโกลาหลไปทั่วเกาะญี่ปุ่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งกรณีการระเบิดของโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ฟูกูชิมะที่ส่อแววว่าจะทำให้เกิดการแพร่กระจายของกัมมันตภาพรังสีไปในหลายเมืองของญี่ปุ่น ……

 ช่วงค่ำของวันอังคารที่ 15 มีนาคม 2554 เมื่อเวลาประมาณ 22.30น. (ตามเวลาท้องถิ่น) ได้เกิดเหตุแผ่นดินไหวระดับ 6.0 ริกเตอร์ เขย่าจังหวัดชิซูโอกะ ซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของกรุงโตเกียวไปเพียง 120 กิโลเมตรและยังเกิดขึ้นใกล้ภูเขาไฟฟูจิอีกด้วย [32]

ศูนย์กลางของแผ่นดินไหวครั้งนี้อยู่ลึกลงไปใต้พื้นดิน 10 กิโลเมตร และกินเวลาประมาณสิบวินาที แม้แผ่นดินไหวที่ชิซูโอกะจะไม่ได้ก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรง แต่ผู้ที่อาศัยอยู่ในกรุงโตเกียวก็สามารถรับรู้ถึงแรงสั่นสะเทือนได้

 ………………………

 วันที่ 6 กรกฎาคม 2553 ผมมีโอกาสได้พบกับคุณคูนิโอะ โอซาวะ (Kunio Ozawa)  ผู้เชี่ยวชาญเรื่องแผ่นดินไหว-สึนามิ และที่ปรึกษาของศูนย์ศึกษาการลดผลกระทบจากธรณีพิบัติ ประจำจังหวัดชิซูโอกะ ตามการนัดหมายโดยสมาคมผู้พิมพ์-ผู้โฆษณาและบรรณาธิการหนังสือพิมพ์แห่งญี่ปุ่น (NSK)

 เวลา 4 วันที่ชิซูโอกะ NSK ไม่ได้พาสื่อมวลชนจากชาติอาเซียนมาทัศนศึกษาหรือเดินเล่นเพื่อชื่นชมทิวทัศน์อันงดงามของชายหาดญี่ปุ่น แต่พาพวกผมมาเพื่อเรียนรู้ถึงการเตรียมการเพื่อรับมือจากภัยพิบัติจากแผ่นดินไหวและคลื่นยักษ์สึนามิแบบเจาะลึก เนื่องจากพวกเขาทราบดีว่า ขณะที่ “สึนามิ” เป็นของใหม่ของพวกเราชาวประชาคมอาเซียนจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวและสึนามิเมื่อปี 2547 ที่มีผู้เสียชีวิตมากกว่าสองแสนคน ภัยคุกคามทางธรรมชาติที่มนุษย์โลกปราศจากหนทางในการหลีกเลี่ยงนี้กลับกลายเป็นสิ่งที่ชาวญี่ปุ่นคุ้นเคยดีและกลายเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันมานานแล้ว

 “เมื่อเราหลีกเลี่ยงแผ่นดินไหวไม่ได้ เราก็ต้องมีระบบการตรวจสอบและวิธีการเตรียมพร้อมรับมือผลกระทบที่ดี” คุณทากาโยชิ อิวาตะ (Takayoshi Iwata) โฆษกแผนกการบริหารสถานการณ์ฉุกเฉิน เทศบาลชิซูโอกะ อธิบายถึงแนวคิดพื้นฐานของการรับมือกับเหตุแผ่นดินไหวครั้งใหญ่อย่างแผ่นดินไหวโตไก ที่น่าจะมีความรุนแรงมากกว่า 8 ริกเตอร์

นับตั้งแต่มีการกล่าวถึง ทฤษฎีแผ่นดินไหวโตไก (Tokai earthquakes) หรือแผ่นดินไหวใหญ่ที่จะเกิดขึ้นในบริเวณจังหวัดชิซูโอกะ รัฐบาลญี่ปุ่นได้ทุ่มงบประมาณไปแล้วมากกว่า 1.9 ล้านล้านเยน เพื่อเตรียมการรับมือผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นกับประชาชน

“ต้องจำไว้เลยว่า แผ่นดินไหวโตไกจะมาพร้อมกับคลื่นยักษ์สึนามิเสมอ เราไม่มีทางหลีกเลี่ยงได้ เพราะฉะนั้น สิ่งที่เราต้องเตรียมการไม่ใช่เฉพาะการรับมือกับเหตุแผ่นดินไหว แต่ยังต้องเตรียมรับมือกับสึนามิที่อาจจะมีความสูงราว 2-10 เมตรด้วย” คุณอิวาตะระบุ

ระดับความสูงของคลื่นสึนามิในเขตต่างๆ ของชิซูโอกะหากเกิดแผ่นดินไหวโตไก

 ด้วยเหตุนี้โครงการต่างๆ ที่ถูกคิดค้นและออกแบบมาเพื่อมารับมือกับ “แผ่นดินไหวโตไก” จึงเริ่มต้นดำเนินการเมื่อ 30 กว่าปีก่อน (พ.ศ.2523) โดยครอบคลุมไปในทุกด้าน ตั้งแต่การสร้างระบบตรวจสอบและเตือนภัยที่มีประสิทธิภาพ, การปรับปรุงโครงสร้างและก่อสร้างอาคาร, การปรับปรุงและก่อสร้างระบบสาธารณูปโภคต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น ถนนหนทาง ประตูน้ำ ระบบไฟฟ้า ประปา โทรศัพท์ เป็นต้น, การปรับปรุงสิ่งอำนวยควาสะดวก-อุปกรณ์ในการป้องกันอัคคีภัย, การปรับปรุงและก่อสร้างโรงเรียน โรงพยาบาลและสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานต่างๆ ที่สามารถรองรับเหตุแผ่นดินไหวใหญ่ได้, การป้องกันเหตุแผ่นดินถล่ม, การจัดหาเครื่องมือและยานพาหนะสำหรับระบบการกู้ภัย-กู้ชีพ ฯลฯ

 ในส่วนของเทศบาลชิซูโอกะ ได้มีการก่อตั้ง “ศูนย์บริหารสถานการณ์ภัยพิบัติ (Disaster management center)” กรณีที่เกิดเหตุแผ่นดินไหวและสึนามิขึ้น โดยศูนย์ดังกล่าวตั้งอยู่ ณ อาคารใหม่ของเทศบาลชิซูโอกะ ซึ่งก่อสร้างเสร็จสิ้นในปี 2539 โดยในส่วนของตัวอาคารดังกล่าวสามารถรองรับสถานการณ์แผ่นดินไหวใหญ่ที่มีระดับความรุนแรงมากกว่า 8 ริกเตอร์ได้

ศูนย์บริหารสถานการณ์ภัยพิบัติ (Disaster management center) เทศบาล จ.ชิซูโอกะ ญี่ปุ่น

 “ศูนย์แห่งนี้ถูกออกแบบเพื่อรองรับเหตุแผ่นดินไหวโตไกและสึนามิโดยเฉพาะ โดยนอกจากจะสามารถรองรับแรงสั่นสะเทือนแล้ว ภายในอาคารยังมีเครื่องปั่นไฟ บ่อน้ำ แหล่งเชื้อเพลิง อาหารและน้ำดื่มให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างน้อยสามวัน” โฆษกของแผนกการบริหารสถานการณ์ฉุกเฉิน จ.ชิซูโอกะอธิบาย และกล่าวด้วยว่านอกจากการจะเป็นศูนย์รวมเพื่อบริหารสถานการณ์ฉุกเฉินแล้ว ภายในอาคารแห่งนี้ยังมีศูนย์กระจายข่าวสารสาธารณะ ซึ่งบรรจุอุปกรณ์สื่อสารต่างๆ ไว้อย่างครบถ้วนด้วย

การเตรียมพร้อมรับมือกับแผ่นดินไหวโตไก ไม่เพียงครอบคลุมในเรื่องของการปรับปรุงและสร้างอาคาร ตึกรามบ้านช่อง หรือ สาธารณูปโภคต่างๆ แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือ การให้การความรู้กับชุมชนต่างๆ และประชาชนทุกคน

การให้ความรู้ สร้างความเข้าใจ และการกระตุ้นให้ประชาชนเกิดความตระหนักรู้เกี่ยวกับภัยพิบัติที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกวินาทีถือเป็นกุญแจสำคัญในการรับมือกับภัยพิบัติทางธรรมชาติอย่าง แผ่นดินไหวและสึนามิ

ด้วยเหตุนี้ โรงเรียนและหน่วยงานต่างๆ ในชิซูโอกะจึงมีการบรรจุหลักสูตรและกิจกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวกับการให้ความรู้ การเตรียมพร้อม วิธีปฏิบัติและการฝึกซ้อมกรณีเกิดแผ่นดินไหวโตไกตลอดทั้งปี ยกตัวอย่างเช่น ในช่วงวันที่ 1-10 กรกฎาคม รวมสิบวันจะมีการฝึกซ้อมอพยพหนีภัยสึนามิตามแนวชายฝั่ง (เหมือนกับที่เมืองชายฝั่งทางภาคใต้ของบ้านเราเริ่มทำหลังปี 2547 เป็นต้นมา), ช่วงวันที่ 15-21 มกราคม เป็นเวลาหนึ่งสัปดาห์ถูกจัดให้เป็นสัปดาห์ของการป้องกันภัยพิบัติและอาสาสมัครป้องกันภัยพิบัติ

ทั้งนี้ ศูนย์ศึกษาการลดผลกระทบจากธรณีพิบัติ ประจำจังหวัดชิซูโอกะ (Education Center for Earthquake Disaster Reduction) ซึ่งคุณคูนิโอะ โอซาวะ ผู้เชี่ยวชาญเรื่องแผ่นดินไหว-สึนามิ เป็นที่ปรึกษาอยู่ก็เป็นส่วนหนึ่งของโครงการดังกล่าวนี้ด้วย

คุณโอซาวะเป็นชายในวัย 70 กว่าปี โดยนอกจากสมองของแกจะเต็มไปด้วยความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับเหตุแผ่นดินไหวและสึนามิแล้ว ท่วงท่าของการเคลื่อนไหวและน้ำเสียงในการบรรยายยังเปี่ยมไปด้วยพลังของการถ่ายทอดประสบการณ์และความรู้ที่สามารถตัดสินชะตาชีวิตของคนทุกคนได้

 “ถ้าคุณเห็นสึนามิแล้วค่อยก้าวเท้าวิ่งหนี ผมบอกได้เลยว่าสายไปแล้ว วิธีที่ควรปฏิบัติก็คือ เมื่อเกิดแผ่นดินไหวจงวิ่งหนีไปในทิศทางที่ปลอดภัยทันที อย่ารอเวลาจนสัญญาณเตือนภัยดัง … แล้วคุณอาจจะรอด” คุณโอซาวะแนะนำ

คุณคูนิโอะ โอซาวะ (Kunio Ozawa)  ผู้เชี่ยวชาญเรื่องแผ่นดินไหว-สึนามิ และที่ปรึกษาของศูนย์ศึกษาการลดผลกระทบจากธรณีพิบัติ จ.ชิซูโอกะ

 สำหรับ “แผ่นดินไหวโทโฮะกุ” ที่เพิ่งเกิดขึ้นกับเมืองเซ็นไดและจังหวัดมิยะงิเมื่อเวลาประมาณ 14.45น. ของวันที่ 11 มีนาคม 2554 (ตามเวลาท้องถิ่น) อาจดูเหมือนชาวบ้านในแถบนั้นจะมีเวลาในการเตรียมการและหนีภัยสึนามิราว 25 นาทีถึงหนึ่งชั่วโมงกว่า อย่างไรก็ตามในกรณีของ “แผ่นดินไหวโตไก” คุณโอซาวะ บอกกับพวกเราว่าชาวชิซูโอกะคงไม่มีเวลามากเช่นนั้น

“ระบบเตือนภัยสึนามิของเราถูกออกแบบให้ส่งสัญญาณเตือนภัยได้ภายใน 2-4 นาที แต่ถ้าแผ่นดินไหวโตไกเกิดขึ้นจริง สึนามิใหญ่อาจเคลื่อนเข้าถึงฝั่งเร็วกว่านั้น ….” ถึงตอนนี้คุณโอซาวะกล่าวด้วยน้ำเสียงเบาลงเล็กน้อย 

 สาเหตุที่ที่สึนามิอันเนื่องมาจากแผ่นดินไหวโตไกจะมาถึงฝั่งอย่างรวดเร็วก็เพราะว่า ภายใต้จังหวัดชิซูโอกะเป็นรอยต่อของแผ่นเปลือกโลก 3 แผ่น คือ แผ่นยูเรเซียน (Eurasian Plate), แผ่นอเมริกาเหนือ (North American Plate) และ แผ่นฟิลิปปินส์ (Philippine Sea Plate) ดังที่กล่าวไปแล้ว ซึ่งรอยต่อดังกล่าวมีลักษณะพิเศษคือ ครึ่งหนึ่งอยู่ในทะเล ส่วนอีกครึ่งหนึ่งอยู่บนบก

 … หรือหากจะอธิบายให้เห็นภาพชัดเจนขึ้นหน่อยก็คือ ภายใต้ชายหาดอันงดงามของชิซูโอกะนั้นมีรอยต่อของแผ่นดินเปลือกโลก 3 แผ่น ที่ทับซ้อนกัน ซุกซ่อนอยู่ !!!

ทิวทัศน์ชายฝั่งอันงดงามของชิซูโอกะ

 

หมายเหตุ :

[32] The Japan Times, Magnitude 6 earthquake hits Shizuoka, 15 Mar 2011.

 

Tags: ···············

26 Comments so far ↓

  • ชญานิศ

    อยากรู้

  • ชญานิศ

    อยากรู้

  • tum

    ถ้าบ้านเราเกิดเหตุการณ์คล้ายๆกันคงจะ…

  • tum

    ถ้าบ้านเราเกิดเหตุการณ์คล้ายๆกันคงจะ…

  • athenaz

    “May your brave and determined soul of Japan

    Brings your beloved country back to normal, thus

    Brings your dedication to step forward as you sacrifice,

    Dry off your tormented tears,

    coz those who passed away , would have never struggled

    up there in heaven from Tsumani again.

    May you all cross over the debris of wreckage homeland,

    stand up right, to fight for survival through pain,

    In new age of catastrophe,

    In the century of disastrous planet..

    Don’t let despair share your wisdom space ..

    Nor let sorrowfulness ever wipe off your brave plight ..

    You will be alright whatever darkest night would bring.

    Warmest love to Shizuoka !

  • athenaz

    “May your brave and determined soul of Japan

    Brings your beloved country back to normal, thus

    Brings your dedication to step forward as you sacrifice,

    Dry off your tormented tears,

    coz those who passed away , would have never struggled

    up there in heaven from Tsumani again.

    May you all cross over the debris of wreckage homeland,

    stand up right, to fight for survival through pain,

    In new age of catastrophe,

    In the century of disastrous planet..

    Don’t let despair share your wisdom space ..

    Nor let sorrowfulness ever wipe off your brave plight ..

    You will be alright whatever darkest night would bring.

    Warmest love to Shizuoka !