ดวงตาของหัวใจ

หาก 'ดวงตา' คือหน้าต่างของหัวใจมนุษย์ … 'ภาพถ่าย' ก็คือดวงตาของหัวใจผม

ดวงตาของหัวใจ

Made in China = ห่วย?

May 12th, 2015 · No Comments · ชีวิต-สังคม, ต่างประเทศ, เศรษฐกิจ, ไอที - เทคโนโลยี

001-Made-in-China
ไม่กี่วันก่อนผมกับภรรยาเดินทางไปซื้ออุปกรณ์ในห้องน้ำที่ห้างขายสุขภัณฑ์ชื่อดังแห่งหนึ่ง เนื่องจากเรากำลังอยู่ระหว่างการปรับปรุงบ้านพักอาศัย เพื่อรองรับขนาดของครอบครัวที่กำลังขยายใหญ่ขึ้น

หลังจากเลือกสุขภัณฑ์และเฟอร์นิเจอร์ในห้องน้ำยี่ห้อหนึ่ง ซึ่งเป็นยี่ห้อจากอเมริกา แต่ชื่อฟังดูเป็นยุโร้ป ยุโรป เสร็จสิ้น ระหว่างการจ่ายเงินผมจึงถือโอกาสนั่งคุยกับน้องคนขาย ได้ความว่า ในปัจจุบันสุขภัณฑ์ยี่ห้อนี้มีผลิตภัณฑ์บางชนิดที่เริ่มเข้ามาดำเนินการผลิตโดยโรงงานในประเทศไทยแล้ว คือ ก๊อกน้ำ และโถชักโครก ส่วนที่เหลือนั้นก็ไม่ได้ผลิตในสหรัฐอเมริกา ที่ตั้งของบริษัทแม่หรอก แต่ผลิตที่เมืองจีน

“อย่างนี้ก็ดีสิ ทำในโรงงานไทยคุณภาพก็น่าจะโอเค แล้วถ้าของขาดสต็อกก็ไม่ต้องรอนาน”  ผมถามแหย่
“ใครว่าล่ะพี่ ใจจริงหนูอยากให้ผลิตที่จีนให้หมดแหละ สินค้านำเข้าจากจีนเขา QC 100 เปอร์เซ็นต์ ไอ้ที่ผลิตโรงงานไทยเอามาขาย 50 โถ ร้าว 50 โถ หนูวิ่งเคลมกันวุ่นเลย” น้องพนักงานบ่นอุบ

บทสทนาดังกล่าว กระตุกให้ผมต้องกลับมาคิดถึงคำว่า Made in China (中国制造) อีกครั้งว่า จริงๆ แล้ว คำๆ นี้ที่เป็นศัพท์ระคายหูสำหรับคนไทย (และคนในอีกหลายๆ ประเทศทั่วโลก) เพราะในสายตาและหัวสมองของคนจำนวนไม่น้อย (รวมถึงคนจีนแผ่นดินใหญ่เองบางส่วน) คำนี้มีความหมายแฝงโดยนัยว่า “ด้อยคุณภาพ-ห่วย-ไม่มีคุณภาพ”

หลักฐานสุดคลาสสิก ที่มักจะถูกหยิบยกขึ้นมาใช้โต้แย้งว่า Made in China ไม่ได้แปลว่า “ห่วย” ก็คือ เครื่องมือสื่อสารสุดยอดไฮเทคของโลกอย่าง โทรศัพท์ไอโฟน (iPhone) จากบริษัทแอปเปิล เพราะเพียงแค่เราพลิกเครื่องไอโฟนดูที่ด้านหลังเราก็จะเห็นคำว่า Designed by Apple in California Assembled in China อย่างชัดเจน

“ออกแบบโดยแอปเปิลในแคลิฟอร์เนีย ประกอบในจีน” คำๆ นี้เป็นหลักฐานชั้นดีชิ้นหนึ่งที่แสดงให้เห็นว่า Made in China ไม่ได้แปลว่าห่วยไปเสียทั้งหมด

ภาพจากปกนิตยสาร TIME ฉบับ July 2, 2012

ภาพจากปกนิตยสาร TIME ฉบับ July 2, 2012

เช่นกัน ตัวผมเองใช้กล้องยี่ห้อนิคอน (Nikon) มานาน ตั้งแต่เริ่มหัดถ่ายรูปเมื่อเกือบ 20 ปีก่อน เดิมทีกล้อง Nikon ที่ใช้ก็เขียนว่า Made in Japan แต่กล้องรุ่นหลังๆ หลายตัวก็เขียนว่า Made in Thailand (ที่โรงงานในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาเช่นกัน) ซึ่งผมเองในฐานะผู้ใช้ก็เห็นว่า คุณภาพการประกอบของกล้องนั้น Made in Thailand ไม่ได้ด้อยไปกว่า Made in Japan สักเท่าไหร่

เมื่อคำว่า Made in XXX ไม่สามารถชี้วัดได้ว่า สินค้าห่วย หรือ ดี แล้วสิ่งที่สำคัญที่จะบ่งชี้ว่าดีหรือไม่ดีคืออะไร? … ตัวผมเองคิดว่าคำตอบอยู่ที่ “การควบคุมคุณภาพ (Quality Control)”

เคยได้ยินเรื่อง “เส้นโค้งรูปรอยยิ้ม โดย สือ เจิ้นหรง (The Smiling Curve by Stan Shih)” ไหมครับ?

สือ เจิ้นหรง หรือ Stan Shih เป็นชาวไต้หวัน ผู้ก่อตั้งและประธานบริษัทคอมพิวเตอร์เอเซอร์ (Acer) เดิมทีสือเรียนจบด้านวิศวกรไฟฟ้า ก่อนทำงานและก่อตั้งบริษัทไอทีที่รับช่วงผลิตสินค้าให้กับบริษัทคอมพิวเตอร์ชั้นนำในสหรัฐอเมริกาอย่างเช่น ไอบีเอ็ม คอมแพค จนกระทั่งวันหนึ่งเขาจึงวาดภาพ “เส้นโค้งรูปรอยยิ้ม” ขึ้นมา

004-smiling-curve-2

สือตกผลึกว่า โดยธรรมชาติของอุตสาหกรรมสินค้าไอที ผลตอบแทนของกระบวนการงานในแต่ละขั้นตอนมีลักษณะเป็นเส้นโค้งรูปรอยยิ้ม โดยแกนตั้งของเส้นโค้งรูปรอยยิ้มคือ มูลค่าเพิ่ม (Value Added) ส่วนแกนนอนคือ สายการผลิต (Production Chain)

ทั้งนี้เขาพบว่า ในกระบวนการผลิตที่เริ่มตั้งแต่ แนวคิด/การวิจัยและพัฒนา (Concept/R&D) –> การสร้างแบรนด์ (Branding) –> การออกแบบ (Design) –> การผลิต (Manufacturing) –> การกระจายสินค้า (Distribution) –> การทำการตลาด (Marketing) ไปจนสุดท้าย การขาย/การบริการหลังการขาย (Sale/After Service) มาร์จินหรือส่วนต่างของผลตอบแทนของผู้ดำเนินการนั้นจะสูงที่สุดในขั้นตอนแรก และขั้นตอนสุดท้าย ขณะที่ขั้นตอนตรงกลางคือ “การผลิต” ผู้ดำเนินการจะได้ส่วนต่างน้อยที่สุด

“แอปเปิลได้กำไรเกือบ 70 เปอร์เซ็นต์จากไอโฟนแต่ละเครื่องที่ขายได้ ในทางกลับกัน บรรดาผู้ผลิตในจีนได้กำไรเพียงไม่กี่เปอร์เซ็นต์จากผลิตภัณฑ์ของตัวเอง อย่างที่พิเอตรา ริโวลี (Pietra Rivoli) ศาสตราจารย์ด้านบริหารธุรกิจระหว่างประเทศจากมหาวิทยาลัยจอร์จทาวน์ เคยบอกกับหนังสือพิมพ์เดอะ นิวยอร์ก ไทมส์ ไว้ว่า ความรู้อยู่ที่ไหน มูลค่าอยู่ที่นั่น” [1]

สิ่งที่ เส้นโค้งรูปรอยยิ้มบอก และ ศ.ริโวลีกล่าว บ่งบอกให้เราทราบว่า ปัจจัยชี้ขาดเรื่องคุณภาพของสินค้าที่ชี้ขาดด้วยมูลค่า และส่วนต่าง (กำไร) ไม่ได้ขึ้นกับคำ Made in XXX แต่ขึ้นอยู่กับ ความพยายามไต่ขึ้นไปสู่ด้านปลายทั้งสองส่วนของ Production Chain นั่นคือการควบคุมคุณภาพ ซึ่งความหมายที่แท้จริงก็คือ การสั่งสมองค์ความรู้และคุณภาพของคน

นับจากวันที่ไอโฟนเครื่องแรกออกวางตลาดในปี 2550 ถึงวันนี้เกือบ 8 ปี แล้ว ประเทศจีนจากเดิมที่เป็นเพียงโรงงานประกอบเครื่องไอโฟน หรืออีกนัยหนึ่งคือ อยู่ ณ จุดต่ำสุดของเส้นโค้งรูปรอยยิ้ม ณ วันนี้ทราบไหมครับว่าในบรรดาสมาร์ทโฟนทั่วโลก แบรนด์จีนยืนอยู่ ณ จุดไหน?

005-smartphone-market1

ตัวเลขจาก International Data Corporation (IDC) ที่เผยแพร่ออกมาเมื่อเดือนมกราคม 2558 ระบุว่า เมื่อสิ้นสุดไตรมาสที่ 4 ของปี 2557 ในจำนวน Top 5 ของผู้ผลิตสมาร์ทโฟนทั่วโลก ผู้ผลิตและเจ้าของแบรนด์สัญชาติจีนครองตำแหน่งอยู่ถึง 3 จาก 5 อันดับ ประกอบไปด้วย เลอโนโว (Lenovo ซึ่งเพิ่งซื้อกิจการโมโตโรลาเพิ่มเติม) ครองส่วนแบ่งตลาดอยู่ร้อยละ 6.59, หัวเว่ย (Huawei) ครองส่วนแบ่งตลาดร้อยละ 6.25 และ เสียวหมี่ (Xiaomi) ครองส่วนแบ่งตลาดร้อยละ 4.42 [2]

จากประสบการณ์ที่ผ่านมาของผม เรามักจะใช้สายตาของตัวเอง คนรอบตัว มองประเทศยักษ์ใหญ่อย่างจีน แบบติเรือทั้งโกลน ตาบอดคลำช้าง พอเราเห็นข่าวปัญหาเรื่องมารยาท-พฤติกรรมของ นักท่องเที่ยวจีนบางส่วน เราก็เหมาเอาว่านักท่องเที่ยวจีนทั้งหมดย่อมเป็นเช่นนั้น ดราม่า พาลไปถึงเรื่องอื่นๆ ด้วยแบบบางครั้งใช้อารมณ์มากกว่าเหตุผล

แต่เรากลับลืมไปว่า ทุกอย่างมีที่มาที่ไป มีประวัติศาสตร์ของมัน ทุกอย่างสามารถย่อมมีพลวัต ความก้าวหน้า ทุกคน/ทุกสังคมย่อมมี เส้นโค้งแห่งการเรียนรู้ (Learning Curve) ของตนเอง จีนเมื่อ 10 ปีที่แล้วไม่เหมือนจีน ณ วันนี้ และจีน ณ วันนี้ย่อมไม่เหมือนจีนอีก 10 ปีข้างหน้า

เหมือนกับเมื่อ 10 ปีที่แล้วจีนไม่มีรถไฟความเร็วสูง แต่มาวันนี้ จีนกำลังส่งออกเทคโนโลยีรถไฟความเร็วสูงไปทั่วโลก เมื่อ 10 ปีที่แล้วไม่มีใครรู้จักโทรศัพท์มือถือแบรนด์จีน แต่วันนี้กลายเป็นที่รู้จักและมีวางขายทั่วทุกหัวระแหง … คำถามคือ ประเทศไทยในอีก 10 ปีข้างหน้าในกำมือของพวกเราล่ะจะอยู่ ณ จุดไหน

006-DSC_2256-resize

Mi-Note-image

สมาร์ทโฟน Xiaomi รุ่น Mi Note ที่เปิดตัวมาเมื่อเดือนมกราคม 2558 เพื่อท้าชนกับ iPhone

 

หมายเหตุ :
[1] เมื่อโลกไมได้หมุนรอบอเมริกา (The Post-American World (release 2.0)), Fareed Zakaria เขียน, พรเลิศ อิฐฐ์ วิโรจน์ ภัทรทีปกร แปล, หน้าที่ 235.
[2] In a Near Tie, Apple Closes the Gap on Samsung in the Fourth Quarter as Worldwide Smartphone Shipments Top 1.3 Billion for 2014, According to IDC (29 Jan 2015 ), http://www.idc.com/getdoc.jsp?containerId=prUS25407215

Tags: ··········

No Comments so far ↓

Like gas stations in rural Texas after 10 pm, comments are closed.